Sammineqartoq: Sooq Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfik?

Vittus Qujaukitsup oqalugiaataa, Aningaasaqarnermut Nunamullu Namminermut Naalakkersuisoq.
Pineqartoq: Ulloq 30.10.2013 Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfiup pilersinneqarnera

Ukiuni kingullerni siuariarnerpassuiat inuiaqatigiit innuttaasullu misigisaraat; Inuunerup sivitsoriartornera, inuusuttut ilinniagaqartut amerliartorneri suliffeqartullu amerlineri.
Ilutigitillugu , imminut nammassinnaasumik aningaasaqarneq angujartorlugu siuariartornermut atatillugu inuiaqatigiit kalaallit unamminartunik amerlasuunik annertusunillu siunissami naammattuugassaqarput.
Nunarsuatta annertuunik allannguuteqariartornera unamminartut ilagaat, Kalaallit Nunarput, digitaliusut nunarsuarput tamakkerlugu ineriartornerinut suli ilanngutinngitsoq. Kalaallit Nunatta isorartunerata ikitsunik siammarsimasunillu innuttaasoqarnera ilanngullugu inuiaqatigiinnik siuarsaaneq suliassaatippaat imaannaanngitsoq. Taamaattumik paasissutissiisarnermut attaveqaqatigiinnermullu teknologi kiisalu digitalimik sullissisinnaaneq, siuarsimaneq atugarissaarnerlu anguniarlugit sakkussaapput pingaarutillit.
Unamminartut digitalimik iluarsiissutissaannik nassaarsiornermi Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfik suliniuteqaqataavoq.

Unamminartut tamakku iluarsiissutissarsiornerini kommunit aamma Namminersorlutik Oqartussat suliffeqarfii qanimut suleqatigalugit suliaqarput.

Kalaallit Nunatta atatigiisilersinnissaanut, nunami namminermi aammalu avataanut, tunngavissat aatsaat taama pitsaatigaat. Pineqartut tassaapput telep aamma paasissutissat attaveqaqatigiinnikkut aaqqissuussaaneri – taakkulu anguniakkat angunissaannut atorluarnissaat apeqqutaaginnalerpoq. Teknologimit periarfissaasut inuit atugaannik aningaasatigullu siuarsaanermut atorluarniarsarissavagut.
Naalakkersuisut 2012-imit 2015-imit PAT-imut anguniagassatut najoqqutassiaasa atuutilersinneri aqqutigalugit inuiaqatigiit siuarsarnerinik ingerlatsinissaq Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfiup akisussaaffigaa.
Kalaallit Nunaatta innuttaasui IT-mut piareersimalerput ukiullu kingulliit igerlanerini internet-imik digitaliusunillu piumasaqarneri annertuseriarlutik.
Tamakkununnga tunngasuni Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfik ineriartortitseqataasuussaaq, taamaattumillu innuttaasut IT-mik qanoq atuitiginerinik misissuineq 2013-ip ukiarsarnerani naammassillugu.
Misissuinermi angusat takutippaat kalaallit angerlarsimaffii qarasaasiaateqartut 2010-mi 68%-iuriarlutik 2013-imi 82%-iusut. Nunaqarfiit annertunerulernerpaaffiupput, taakkunani ulluinnarni atuineq malunnartumik annertunerulerluni.

60-inik ukioqalereersut qarasaasiamut periarfissaqartut 62%-iupput, taavalu innuttaasut 88%-ii e-maileqarlutik, taakkunannga 65%-it pisortanik attaveqarneq e-mailikkut pissasoq kissaatigalugu, allakkerinermut taarsiullugu.
Taamaattumik digitalimik sullissinerup annertusarnissaa tunngavissaqarpoq. Digitalinik allakkerisalernissaq siunissami ungasissumiinngilaq. Tamassuma suleriaatsit arlaqartut digitalinngortinnissaat aammalu naqitanngortitsisarnermit nassiussisarnermillu pisortanut sipaarutinik annertuunik malitseqassalluni. Tassaniippullu Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfiup qitiusumik suliassai, tassaasut sipaarniutissanik pitsaanerulersitsinissamillu suliniutissat suuneri paasiniassallugit, suliniutitullu naammassisaqarfigalugit, aaqqissugaanerup killeqarfii akimorlugit atuutilersillugit.

Inuiaqatigiinni digitalimik sullissinerup atornerulernissaa iluatsissinnaassappat innuttaasut pisariaqartunik piginnaaneqarnissaat tunngaviussaaq. Taamaattumik ilinniartitsivinni tamani ilinniartitsineq salliutinneqarlunilu ilanngunneqartassaaq.
Digitalimik sullissinerup annertusarnera peqqinnissaqarfiup nutarterneranut aamma ilanngunneqarpoq, tassani sulisussarsiorneq aammalu inuusaasernit nappaatit amerliartortut unamminartutut annertummata, isumalluutissat pioreersut pitsaanerusumik atorluarniarneqarlutik. Soorlu napparsimasunik paasissutissat digitalinngortinneqassapput taamaaliornikkullu allaffissornermit nammatassat oqilisarneqarlutik ilinniagaqarsimassuserlu nukittorsarneqarluni, taamatullu tele aqqutigalugu nakorsaasiisinnaaneq sullissinerup pitsaanerulernissaanut periarfissiilluni sipaarniuteqarfiusinnaallunilu.
Inuussutissarsiorneq unammillersinnaalluassuseqartoq inerisaaviusorlu, nunarsuarmi niuerfinni tunisassianik sullississutinillu nioqquteqarsinnaasussaq ineriartortissallugu, digitalimik sullissinermik aammalu PAT-mik pisariaqartitsivoq.
Kalaallit Nunaanni pisortat aqutsiveqarfiisa nutarternissaannik naammassisaqarnerulernissaannillu Aningaasaqarnermut Nunammullu Namminermut Naalakkersuisoqarfiup takorluugaa Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfiup tapersersorpaa, suliassqarfiit digitaliusunik ataqatigiittunik iluarsiiviginerisigut, soorlu aningaasanik aqutsineq aammalu aqutsisunut paasissutissiisarnerit pitsaanerusut anguneqarsinnaaniassammata.
Pisortat video atorlugu ataatsimoorussamik attaveqarfissaannik pilersitsinissamik suliniut aqutsisoqarfiup aamma aqutaraa, assigiinnik attaveqaqatigiinneq pilersillugu, pisortat aqutsisoqarfii ataqatigiilersillugit, naalakkersuisoqarfiit, aqutsisoqarfiit, kommunit pisortallu sullissivii ajornanngitsumik attaveqatigiisissinnaalersillugit. Innuttaasut nunami sumiikkaluarunilluunniit pisortanik atassuteqartarnerminni atortut iluaqutigissavaat.

IT-mik ingerlatsinermik suliaqarnermut ilisimasat, pilersuisunik aqutsineq, isumaqatigiissusiornerit suliarinnittussarsiortarnerillu kiisalu IT-mik pisiortornerit ilanngullugit suliarissallugit, aqutsisoqarfik aamma piareersimavoq. Tamanna angisuunik ingerlatsinermit iluaqutissanik periarfissiissaaq, IT-mut iluarsiissutissanik pioreersunik pitsaanerusumik pisiortornikkut atuititsinikkullu, tamanna pisortat suliffeqarfii ataatsimut isigalugit aningaasaqarnermut toqqaannartumik sunniuteqartussaalluni.
Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfik aqutseqatigiinni peqataasarpoq suliniutinillu aqutsisuulluni. Siunnersortinik pinngitsoorsinnaannginnerup millisinnissaa sulisullu nikerarnerujussuisa ajoqusiisarnerata millisinnissaat aqutsisoqarfiup suliaasa qulakkiissaavaat. Ilisimasanik katersuineq aammalu suliniutinut najoqqutassat, periutsit sakkussiallu inerisarnerinut ataatsimoorussani pilersitsinissaq aqutsisoqarfiup sulissutigai, digitalimik sullissinermi assigiimmik pisortat suliffeqarfiisa allat tamarmik atorsinnaassaattut. Pisortat suliffeqarfiini ilisimasanik naleqquttooreersunik avitseqatigiittarnissaq aqutsiqarfiup qitiutippaa, avataanit ilisimasanik pisisarnermut taarsiullugu.
Pisortat suliffeqarfiini ataatsimoorussaasuni suliassat aammalu IT-mik teknologip akornanni paasinartuusut ataqatigiittullu pilersinnissaannut suliniutillu pitsaassusiisa qaffassarnissaannut aaqqissuussineq aqutsisoqarfiu sulissutigaa. Sulinermi aqutsinermilu sakkussat aqutsisqarfiup suliffeqarfinnut piareersimatitarai.
Pisortani digitaliusumik atsiorsinnaalernissaq (NemID) Digitalimik sullissinermut Aqutsisqarfiup akisussaaffigaa, taavalu paasissutissat tunngaviusut, nunami digitalimik sullissinermik pilersitsinissamut tunngavissanik qulakkiisussat taamatullu nunanik allanik paasissutissanik paarlaateqatigiittarnissamik periarfissiisussat qulakkiissallugit. Taamaattumik Grunddata-mut (CPR/GER-CVR/Adresseregister) tunngatillugu suliniuteqartoqarpoq, Kalaallit Nunaanni paasissutissanik isumannaatsuunerinik akuersissut pissarsiariniarlugu aammalu inunnut namminernut paasissutissanik suliaqartarneq pillugu inatsisiliornermut tunniussaqarluni.

Suleqatigiiffiit nutaat Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfiup pilersippai inerisarlugillu: Soorlu Kalaallit Nunaanni pisortat inuussutissrsiorlutillu namminersortut akornanni qanimut suleqatigiinneq maanna pilersinneqarerpoq, ilinniarsimasatigut kattuffeqarnerullu killeqarfiliineri akimorlugit, taamaasillunilu peqatigiiffik Qissartoq pilersinneqarluni. Ilisimasanik avitseqatigiittarneq, piginnaanernik siuarsaaneq aammalu angisunik ingerlatsinermit iluaqutissat, soorlu pisiortornissamut periarfissat pitsaanerusut tassani qitiutinneqarpoq . Maannakkorpiaq Microsoft-imik nuna tamakkerlugu ataatsimoorussamik isumaqatigiissuteqarnissaq sulissutigaarput, Kalaallit Nunaanni kattuffinnut inuussutissarsiortunulu aningaasaqarneq sullissinerlu pitsaanerusut qulakkeerniarlugit.

Pisortat suliffeqarfii ataatsimoortillugit ilisimasanik avitseqatigiittarneq, pitsaassuseqartitsineq naammassisarluarsinnaanerlu Digitalimik sullissinermut Aqutsisoqarfiup suliarai. Aningaasaqarneq imminut nammassinnaasoq aammalu Kalaallit Nunaat ataqatigiittoq nutaaliaasorlu tamassuma qulakkiissavaa.